گربه وحشی با نام علمی Felis silvestris  و نام انگلیسی Wild Cat، یکی از هشت گونه گربه سان موجود در ایران است. این گربه را در بلوچی: بگور یا گربک، در ترکمنی: گولیک، در ترکی: چول پیشیکی، در کردی: پشیک و در مازندرانی: بامشی می‌نامند. این گربه در اکثر زیستگاه های ایران اعم از جنگلی، کوهستانی، استپی، و بیابانی، بلوچی و نزدیک اماکن مسکونی یافت می‌شود. به طور کلی گربه وحشی در آفریقا، اروپا و آسیا زندگی می‌کند.

مشخصات

شباهت زیادی به گربه اهلی دارد. تا چندی پیش آن را از اجداد گربه اهلی میدانستند ولی با توجه به مطالعات انجام شده اخیر، بسیاری از محققان گربه اهلی را از گونه دیگری به نام (Felis Catus) میدانند که حدود هفت هزار سال پیش در فلسطین و چهار هزار سال پیش در مصر اهلی شده است. گربه هایی که در زیستگاه های مختلف ایران به صورت وحشی زندگی می کنند تفاوتهای زیادی با هم دارند که ممکن است گونه ها و یا زیرگونه های جدیدی باشند. به منظور تعیین جایگاه رده بندی گربه های ایران انجام مطالعات مورفولوژیکی و ژنتیکی ضروری است. برای مثال گربه هایی که در نزدیک شوشتر، اهواز و دهلران مشاهده می گردند شباهت زیادی به زیرگونه آفریقایی دارند، در این گربه ها موها کرم رنگ، خال ها و نوارها بسیار کمرنگ و در برخی نامشخص است. گربه هایی که به تازگی عکس آنها در مناطق بجستان و سبزوار در استان خراسان گرفته شده است شباهت زیادی به زیرگونه استپی (F. S. ornatid) دارند. در این گربه ها زمینه بدن زرد با نوارهای طلائی بر روی بدن است. این گربه نیز شباهت زیادی به گربه اهلی دارد. اکثر گربه های مناطق شمالی و نمونه هائی که به تازگی در منطقه دره انجیر یزد، بندر لنگه، جاسک و پارک ملی سرخه حصار مشاهده گردیده اند شباهت زیادی به زیرگونه اروپائی(S.SYlvestris.F) دارند. در این گربه ها حدود ۱۲ نوار و یا خالهای تیره و یا کمرنگ در دو طرف بدن وجود دارد، پنج تا شش نوار طولی نیز اغلب در جلو صورت مشاهده می شود که تا پشت گردن ادامه مییابد. تفاوت انها با گربه اهلی داشتن دم کوتاهتر، کلفت تر، پشمالوتر با حلقه های مشابه و قسمت انتهائی سیاه رنگ است. علاوه بر گربه های فوق انواع گربه های دیگری نیز مشاهده می شود که به نظر می رسد بعضی از آنها هیبرید با گربه اهلی و برخی دیگر گربه های اهلی بازگشته در طبیعت (Feral) هستند. در جزیره اشک واقع در پارک ملی دریاچه ارومیه تعدادی از این گربه ها مشاهده گردید.

اندازه ها

طول سروتنه گربه وحشی ۴۵ تا ۸۰ سانتیمتر است و دم آن ۲۵ تا ۳۸ سانتی متر طول دارد. ارتفاع گربه وحشی ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر است و وزن آن ۳ تا ۸ کیلوگرم می‌باشد.

عادات

گربه وحشی شبگرد است. اوایل غروب و صبح زود فعالیت بیشتری دارد. در هوای ابری و سرد و در فصل جفت گیری، گاهی روزها نیز مشاهده می شود و به صورت انفرادی زندگی می کند. اغلب در حفره های طبیعی، زیر بوته ها و سوراخ درختان لانه میسازد. به سرعت از درختان بالا میرود. گربه وحشی ممکن است در یک شب تا ۱۰ کیلومتر مسافت را طی کند. اکثر خصوصیاتش شبیه گربه اهلی است (مانند گربه میومیو می کند، در موقع دعوا پشت خود را قوز و موها را سیخ می کند).

غذا

گربه وحشی از پستانداران کوچک، پرندگان و تخم و جوجه آنها، خزندگان، ماهی، قورباغه، حشرات و حیوانات اهلی از قبیل مرغ و خروس، بزغاله و گاهی مواد گیاهی تغذیه می کند. برای شکار طعمه ابتدا دزدانه به آن نزدیک می شود، سپس با چند پرش طعمه خود را می گیرد. این حیوان مانند گربه اهلی با طعمه گرفتار بازی نمی کند. همچنین مانند گربه اهلی معمولاً روی مدفوع خود را نمیپوشاند.

تولید مثل

جفت گیری گربه وحشی معمولاً در فصل زمستان انجام می شود. در این فصل بین نرها دعواهایی در می گیرد. پس از ۶۰ روز سه تا پنج بچه کور میزاید. پس از ۱۰ روز چشم بچه ها باز می شود، تا سه ماهگی شیر میخورند، چهار تا شش ماه وابسته به مادر هستند و در ۱۰ ماهگی بالغ می شوند. طول عمر در اسارت حدود ۱۵ سال است.

وضعیت فعلی

گربه وحشی دشمنان متعددی از قبیل کاراکال، پلنگ و جغدهای بزرگ دارد. گاهی اوقات نیز راسو و سمور بچه هایش را در لانه میخورند. به علت کم شدن طعمه، تخریب زیستگاه، و شکار بی رویه، جمعیت ان در اکثر مناطقی رو به کاهش گذارده است.

منبع

پستانداران ایران، هوشنگ ضیایی

جزوه درس پستانداران ایران، شهاب چراغی، 1395