قله قاش مستان (qash mastan) یا بیژن 3 بلندترین قله منطقه دنا (دینار) است که در مرز استان اصفهان و کهکیلویه و بویر‌احمد و در منطقه کوهستانی زاگرس مرکزی واقع شده‌است. مسیر رایج صعود به این قله جبهه شمالی است که از روستای خفر آغار می‌شود و از جانپناه قاش مستان می‌گذرد.

موقعیت جغرافیایی

دنا خط الراسی در منطقه کوهستانی زاگرس است که از شمال غرب به جنوب شرق کشیده شده‌است و حد فاصل استان‌های کهکیلویه و بویراحمد، اصفهان و فارس است. طول این رشته‌کوه درحدود 50 کیلومتر و بیش از 40 قله بالای 4000 متر دارد . این قله‌ها در بخش جنوب شرقی آن و مشرف بر شهر یاسوج با قله پازن پیر شروع شده و در انتهای شمال غربی آن به قله کل شور می‌رسد.

قاش مستان از طرف شمال غرب (در راستای کشیدگی اصلی رشته دنا)، به قله مورگل و از جانب شمال شرق به قله قبله و از سمت جنوب شرق به قزل قله متصل است.

جانپناه و پناهگاه

جانپناه قاش مستان از نمونه جانپناه‌های فلزی رایج در کوهستان‌های ایران است که در فاصله 3 تا 4 ساعتی روستای خفر و ارتفاع حدود 3000 متری ساخته شده‌است. ظرفیت آن حدود 20 نفر است و در کنار آن فضا برای چادر وجود دارد.

مسیرهای صعود

مسیر رایج صعود به این قله جبهه شمالی است که از روستای خفر (عروس دنا) آغار می‌شود و با عبور از جانپناه قاش مستان به تنگه کیخسرو و خط الراس و در نهایت قله می‌رسد. این قله همچنین از روستای سی سخت و عبور از خط الراس مرکزی دنا نیز قابل صعود می‌باشد.

صعود زمستانی و بهترین زمان صعود

بهترین زمان صعود به قاش مستان تیر و مرداد می‌باشد و به علت حجم برف زیاد و مرتفع بودن منطقه، صعود زمستانی این کوه از جمله صعود‌های ارزشمند به حساب می‌آید.

دید از قله

در صورت صاف بودن هوا از روی قله قاش مستان دیگر قله‌های منطقه دنا مانند مورگل، قبله، قزل‌قله و حوض دال دیده می‌شود همچنین کوهستان زردکوه در شمال غرب قله قابل رویت است.

توضیحات بیشتر

میانگین دمای سالیانه این کوهستان بین 5 تا 15 درجه سانتی‌گراد و میزان بارندگی سالانه آن 600 تا 1200 میلیمتر گزارش شده‌است و قله‌های آن در طول سال غالبا از برف پوشیده‌ هستند و از نظر زمین‌لرزه جزو مناطق نیمه زیان محسوب می‌گردد.

رودخانه‌های ماربر، ریگان، تل گردل و رود قر از دامنه‌های شمالی و رودهای آب‌زا، بن‌رو، کهگول، سریس و مهریان از دامنه‌های جنوبی و رودهای خاله، کال شور، تیزآب و رود دز کرد از دامنه‌های شرقی دنا سرچشمه می‌گیرند.

بر اساس شاهنامه فردوسی، "کیخسرو" پادشاه ایرانی، از راز آسمانی آگاه می‌شود که عروج او نزدیک است. پس مرد کشاورزی به نام لهراسب را به جانشینی خود برمی‌گزیند،"بیژن" یکی از سرداران کیخسرو به همراه سی مرد سخت و دلیر این جانشینی را نمی‌پذیرند و در پی کیخسرو به سوی قله‌های سر به آسمان کشیده دنا می‌روند، گروه سواران هنگامی که برف و بوران در می‌گیرد، راه گم می‌کنند و تصمیم به بازگشت می‌گیرند، جز بیژن! بدین‌ترتیب از بیژن، سردار بزرگ (در محل گردنه بیژن) جدا می‌شوند و به محل فعلی سی سخت می‌رسند، در آنجا در اثر سرمای زیاد، از این سی مرد تندیسهای یخی بر جای می‌ماند و اینچنین نام سی‌سخت شکل می‌گیرد،پس آنگاه به علت ندانستن محل دقیق مرگ "بیژن" سردار مهربان و بزرگ ایران، سه قله دنا در نزدیکی محل گم شدن او با نام‌های بیژن1 (ماش) بیژن 2 (برج آسمانی) و بیژن3 (قاش مستان) نام می‌گیرد.

همچنین قاش یا قاچ ابتدای نام قله، به علت حضور شکاف‌های صخره‌ایی در این منطقه است.

منابع

داود محمدی فر. اطلس کوه ها و غارهای ایران. تهران: سبزان، 1391.

عباس جعفری. گیتاشناسی ایران جلد اول، کوه ها و کوه نامه ایران. تهران: گیتاشناسی، 1384.

علی مقیم. کوهنوردی در ایران. تهران: روزنه، 1385.

فریدون اسماعیل زاده. راهنمای صعود به قله های بلند ایران. الکترونیکی.


نقشه منطقه دنا

نقشه منطقه دنا

حامد سلمانی حامد سلمانی
نقشه منطقه دنا 2

نقشه منطقه دنا 2

حامد سلمانی حامد سلمانی
نقشه منطقه دنا 3

نقشه منطقه دنا 3

حامد سلمانی حامد سلمانی

شما