گربه جنگلی با نام علمی Felis chaus و نام انگلیسی Jungle Cat، یکی از هشت گونه گربه سان موجود در ایران است. این گربه را به ترکمنی: یاوان میشک و به کردی: پشمیله چوی هم مینامند. زیستگاه گربه جنگلی در ایران در منطقه خزری، جنگل ها، بوته زارهای بلند و انبوه، نیزارهای مجاور تالابها و رودخانه ها و مزارع ذرت و نیشکر است. به صورت کلی هم در شمال افریقا و اسیا دیده می‌شود.

مشخصات

گربه جنگلی در مقایسه با گربه وحشی جثه ای بزرگتر، پاهای بلندتر، دم کوتاهتر و گوش های نسبتاً بزرگتری دارد، در انتهای گوش ها موهای سیاه و بلندی مشاهده می شود. رنگ پشت گوش قهوهای یا سیاه است، رنگ پشت زرد متمایل به قهوهای یا خاکستری متمایل به زرد، زیر بدن سفید متمایل به زرد است، غالباً بر روی دستها، پاها ودم چند نوار یا خال قهوهای متمایل به سیاه دیده می شود.

اندازه ها

طول سروتنه گربه جنگلی ۶۰ تا ۹۴ سانتی متر است و دم آن ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر است. ارتفاع گربه جنگلی ۴۰ تا ۴۸ سانتی متر است و وزن آن ۴ تا ۱۶ کیلوگرم می‌باشد.

عادات

گربه جنگلی هم شبگرد است. اوایل شب و صبح زود فعالیت بیشتری دارد. به صورت انفرادی زندگی می کند. در زیر بوته ها، و زیر صخره ها لانه میسازد و یا در لانه متروک جانورانی نظیر روباه و تشی ساکن می شود. بسیار با شهامت است. و با قدرت از بچه هایش دفاع میکند. اگر در گوشهای گیر بیافتد به انسان حمله می کند. شناگر خوبی است گاهی اوقات برای گرفتن ماهی در آب شیرجه میرود.

غذا

گربه جنگلی از پستانداران کوچک و متوسط به اندازه خرگوش، نوزاد پستاندارانی از قبیل شوکا و گوزن، پرندگان و تخم آنها، مار، قورباغه، ماهی و حشرات تغذیه می کند. در پناهگاه حیات وحش دشت ناز واقع در مازندران تعداد سه نوزاد گوزن زرد که به وسیله یک گربه جنگلی در یک شب کشته شده بودند مشاهده شد. این بچه گوزن ها که به علت از بین رفتن پوشش گیاهی فاقد استتار کافی بودند به علت گاز گرفتن گلو خفه شده و قسمت هایی از راسته آنها خورده شده بود.

تولید مثل

جفت گیری گربه جنگلی معمولا در اواسط زمستان صورت میگیرد. بعد از ۶۶ روز، سه تا پنج بچه می زاید. چشم ها پس از ۱۰ تا ۱۲ روز باز می شود. بچه ها تا دو ماهگی شیر میخورند، تا پنج ماهگی وابسته به مادر هستند و در یک و نیم سالگی بالغ می شوند. طول عمر در اسارت حدود 20 سال است.

وضعیت فعلی

گربه جنگلی دشمن مشخصی ندارد. گاهی روباه یا اشغال بچه های آنان را میخورند. در اکثر مناطق جنگلی خزری و بیشه زارهای خوزستان مشاهده می شود. در سال های اخیر بر اثر شکار بی رویه و تخریب زیستگاه جمعیت آن به طور چشمگیری کاهش یافته است. در تابستان ۱۳۸۶ یک قلاده گربه جنگلی که در باغ های مجاور منطقه حفاظت شده کالمند یزد اقدام به شکار بوقلمون اهلی نموده بود به وسیله تله زنده گیری و مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین در سال ۱۳۸۴ نیز یک قلاده در نیزارهای چشمه خنج منطقه حفاظت شده بهرام گور و در سال ۱۳۸۷ نیز یک قلاده در ده کیلومتری جنوب بم مشاهده گردیده است.

منبع

پستانداران ایران، هوشنگ ضیایی

جزوه درس پستانداران ایران، شهاب چراغی، 1395