گربه شنی با نام علمی Felis margarita و نام انگلیسی Sand cat، یکی از هشت گونه گربه سان موجود در ایران است. زیستگاه اصلی گربه شنی مناطق استپی و بیابانی است. این گربه خود را با مناطق فوق العاده خشک و تپه‌های شنی تطابق داده است. در ایران تا کنون در پارک ملی کویر، مرنجاب کاشان، منطقه دوشاخ پارک ملی توران، اطراف دریاچه بختگان، اطراف نایین، سمنان و پناهگاه حیات وحش نایبندان مشاهده شده است. همچنین اطلاعاتی مبنی بر وجود آن در دشت ترکمن صحرا و نواحی شمال و شرق خراسان وجود دارد. پراکنش گربه شنی در دنیا هم در شمال آفریقا و عربستان تا ترکمنستان است.

مشخصات

گربه شنی از لحاظ جثه از گربه خانگی کوچکتر است. سر پهن، گوش‌ها بزرگ و پهن و با فاصله به نسبت زیاد از هم قرار دارند. دست و پا کوتاه است. بر خلاف سایر گربه‌ها کف دست و پا موهای بلند قهوه‌ای یا سیاهی دارد که پینه‌ها را می‌پوشاند. موهای بدن این گربه نرم و متراکم و رنگ موهای پشت آن زرد شنی گاهی با نوارها و خالهای نسبتا تیره و پایین بدن آن سفید است. از گوشه چشم‌ها به سمت گونه‌ها یک نوار گندمگون متمایل به قرمز مشاهده می‌شود. معمولا در قسمت انتهای دم گربه شنی دو تا سه حلقه وجود دارد و رنگ انتهای دم آن نیز اغلب سیاه است.

اندازه ها

طول سر و تنه گربه شنی بین 45 تا 57 سانتیمتر است و دم آن 28 تا 38 سانتی متر طول دارد. ارتفاع آ« بین 24 تا 30 سانتی متر است و وزنی معادل 1.5 تا 3 کیلوگرم دارد.

عادات

گربه شنی شب گرد است و روزها در یک سوراخ کم عمق به استراحت می‌پردازد. زندگی آن انفرادی است و زیر بوته‌ها، شکاف سنگ‌ها و یا سوراخ‌هایی که در شن زارها حفر می‌کند لانه می‌سازد. حس شنوایی بسیار قویی دارد و موهای بلند کف دست و پاهایش حرکت او را در شنزارها به خوبی ممکن می‌کند و به منزله عایقی در برابر گرمای کویر است.

غذا

گربه شنی از پستانداران کوچک به خصوص دوپاها و سایر جوندگان و گاهی هم خرگوش، پرندگان، خزندگان و حشرات تغذیه می‌کند. این گربه قادر است با بی آبی مقابله کند و آب مورد نیاز خود را از بدن طعمه تامین کند.

تولید مثل

جفتگیری گربه شنی در اواسط زمستان انجام می‌گیرد و احتمالا دوبار در سال تولید مثل می‌کند. پس از حدود 63 روز دو تا چهار بچه کور میزاید. چشم‌های نوزادان پس از دو هفته باز می‌شود، بچه‌ها حدود شش تا هشت ماه وابسته به مادرند و در نه ماهگی بالغ می‌شوند. طول عمر گربه شنی در اسارت 13 سال است.

وضعیت فعلی

گربه شنی یکی از جانوران کمیاب ایران است و به سختی می‌توان آن را مشاهده کرد. بین سال‌های 1384 تا 1386 تعدادی از این گربه در پارک ملی کویر، اطراف نایین و سمنان و نیز یک مادر به همراه سه بچه در پناهگاه حیات وحش نایبندان مشاهده شد.

منبع

پستانداران ایران، هوشنگ ضیایی

جزوه درس پستانداران ایران، شهاب چراغی، 1395