بهمن شهوندی سپید موی کوهستان ایران، از اولین کوهنوردان حرفه ایی و مربیان کوهنوردی ایران، بنیانگذار صعودهای زمستانی در کشور و موسس کانون کوهنوردان تهران است.

زندگی شخصی

بهمن شهوندی متولد 28 تیر ماه سال1323  است. او از اولین کوهنوردان حرفه ایی و مربیان کوهنوردی ایران است که زیر نظر «پتر هابلر» و «هیاس نوشل» از مربیان بنام اتریشی دوره های مربیگری را گذرانده است. وی در این دوره ها شاگرد ممتاز کلاس بوده است. بهمن شهوندی مردی بسیار خوش اخلاق و خوش زبان و با تجربه در کوهنوردی ایران که بسیاری او را بنیانگذار صعودهای زمستانی در ایران میدانند. او فعالیتهای زیادی در زمینه ساخت پناهگاه در کوهستانهای کشور و ترویج ورزش کوهنوردی انجام داده است.

او همچنین واحد تولیدی «ورزش کوه» را در سال 1356 تاسیس کرد تا بتواند لوازم کوهنوردی را با بهترین تکنیک ها و تجارب شخصی خودش طراحی و تولید کند. شهوندی همچنین به عنوان مربی گروه کوه دانشگاه صنعتی شریف سال های زیادی به دانشجویان این دانشگاه اصول و اخلاق کوهنوردی را آموخت.

فعالیت­ها

شکیل ائتلافی به نام «کانون کوهنوردان تهران» در سال 1337 بین گروه های کوهنوردی فعال آن دوران و تولید محتوای آموزشی تحت عنوان هیئت تحریره برای بولتن کانون کوهنوردان تهران تنها بخشی از فعالیتهای بهمن شهوندی در راستای توسعه و ترویج فرهنگ ورزش کوهنوردی در ایران است. از دیگر فعالیت های او تشکیل مجمع مرکزی کوهنوردان برای ایجاد افقی مشترک، بین گروه های کوهنودی با حفظ استقلال آنها بوده که چند صعود همگانی به قله توچال ، الوند و کهار، در طول نزدیک به 3 سال عمر انجمن انجام گرفت. وی همچنین در ساخت پناهگاه اول علم چال که در اثر بهمن در سال ۱۳۵۰ تخریب شد و اکنون سکوی آن بجای مانده است، حضوری فعالی داشته است.

بهمن شهوندی طراح و سازنده جانپناه های پیش ساخته (فلزی) استوانه شکلی بود که هم اکنون در کوهستان‌های کشور دیده می‌شود. در سال 1349 و1350 بررسی ها و تدوین برنامه ی ایجاد 100 واحد جانپناهی 100 متری برای نصب در ارتفاعات بالای 3500 متر در مسیر گره های کوهنوردی و 10 واحد پناهگاه ایستگاهی در حوزه های مهم کوهنوردی ایران با ظرفیت بالای 30 نفر جهت دسترسی به مسیرهای ویژه فنی و تشکیل اردوهای آموزشی، مستقیم و بدون واسطه ی هر سازمان دیگری به سازمان برنامه آن زمان ارسال گردید و در برنامه های مربوط به توسعه ورزش گنجانده شد.

تحولات اجتماعی و سیاسی اوایل دهه 50 شمسی، منجر شد تا اولین مورد اجرایی آن پس از انقلاب در تابستان 1359 از طریق سازمان برنامه به فدراسیون کوهنوردی ابلاغ گردید. عملیات اجرایی ساخت این جانپناه ها صرفا توسط خود کوهنوردان زیر نظر بهمن شهوندی اجرا گردید. جانپناه شاخک علم کوه و گردنه ی خرسان شمالی علم کوه اولین جانپناه هایی بودند که در سال 59 و 60 نصب شدند و پس از آن چندین جانپناه دیگر زیر نظر همین تیم در مناطق گردنه ی غربی سبلان زیر یخچال کسره داغ ، شمالی دماوند ، منطقه دنا و اشترانکوه و... اجرا شد. از سال 62 به بعد دیگر بنیان گذاران و مجریان این پروژه نقشی در اجراییات بقیه آن نداشتند و متاسفانه فدراسیون کوهنوردی نیز این پروژه زیرساختی ورزش کوهنوردی را ادامه نداد.

بهمن شهوندی در راستای ایجاد پناهگاه ایستایی، پروژه پناهگاه سیمرغ جبهه غربی دماوند را در سال 1373 به سرانجام رساند. این پناهگاه که یکی از اصولی ترین و بهترین پناهگاه های ایران است، به همت و تلاش بنیان گذاران اندیشه ترویج ورزش کوهنوردی، تعدادی از اعضای کانون کوهنوردان تهران و گروه کوه دانشگاه صنعتی شریف و نفرات دیگری از جامعه کوهنوردی و با پشتیبانی مالی مردمی ایجاد گردید.

صعودها

بهمن شهوندی تمام کوه های ایران را به دقت و نکته بینی خاصی بررسی کرده و گزارشها و عکسهای فراوانی از آنها تهیه کرده است. صعود زمستانی تخصص اوست. گروه صعودهای زمستانی به پیشنهاد بهمن شهوندی در اوایل دهه چهل تشکیل شد و از زمستان سال 43 تا 49 جمعا 9 برنامه در چهارچوب گروه صعود های زمستانی اجرا کرد. افراد این گروه از بین اعضای گروه های کوهنوردی آن زمان تهران  انتخاب میشد. از جمله شاخص ترین برنامه های می‌توان برنامه های زیر اشاره کرد:

حوادث سیاسی سالهای 1349 و 1350 باعث شد که گروه صعود های زمستانی دیگر فعالیتی نداشته باشد. بهمن شهوندی که سرپرست برنامه 13 روزه نخستین صعود زمستانی به قله های سیاهگوک و تخت سلیمان در منطقه علم کوه بود، پس از اجرای این برنامه در سال 1347 در دفتر خاطرات کوه‏نوردی «مش صفر» این طور مینویسد:

 

اکنون که عازم مراجعت به تهران هستیم بنابر رسم معمول چند خط زیر را می‏نویسم. برنامه ما صعود زمستانی به قلّه تخت‏سلیمان بود که در یکی از صفحات قبلی همین دفتر در مورد راه آن شرح داده شده است. برنامه از این محلّ در تاریخ هفتم بهمن ماه چهل‏و‏هفت آغاز شد و تا مراجعت به همین نقطه سیزده روز طول کشید. بطور خلاصه این سیزده روز به شرح زیر گذشت.

یک روز صرف رسیدن به بنداربُن شد – در ساعت 5/9 شب روز سوم به پناهگاه(1) رسیدیم و یک روز در آنجا استراحت کردیم. از این محلّ طی چهار روز در چند گروه خود را به قلّه سیاه گوک رساندیم. یک روز از وقت ما در این محلّ صرف هم ‏هوایی و مطالعه دقیق روی مسیری که در نظر داشتیم شد و از ساعت 9 صبح روز چهارشنبه شانزدهم بهمن ماه یک گروه چهار نفری حمله نهائی به قله آغاز کرد و بعد از شش ساعت و نیم تلاش موفق شد از سمت راست دندان اژدها به قلّه برسد و در ساعت هشت و نیم شب بر قرارگاه مستقر در قلّه سیاه‏گوک بازگردد. در تمام دقایق این روز این چهار نفر بوسیله چهار نفر دیگر که آماده هر نوع کمک در مقابل با حوادث احتمالی بودند تحت کنترل قرار داشتند. ارتباط بین این دو دسته بوسیله دو دستگاه (واکی تاکی) برقرار بود.

از خاطرات آن شب همین بس که تا ساعت چهار بامداد فردای آن همگی در یک چادر بزرگ جمع بودیم و جشن کوچکی در ارتفاع 4600 متری تشکیل داده بودیم.

پنجشنبه هفدم بهمن ماه در مراجعت به پناهگاه گذشت و روز جمعه ساعت شش بعدازظهر به بنداربُن رسیدیم و کوله‏ پشتی ‏ها را در همانجا گذارده و شبانه به منزل میرزا آقا رفتیم و روز شنبه نوزدهم به رودبارک رسیدیم.

این ها که شرح داده شد تنها فهرست برنامه‏ ی ما بود. سعی خواهیم کرد آن چیزهایی را که قالب و مایه اصلی برنامه ما بود در فرصت مقتضی برنظر اجماع کوهنوردان برسانیم تنها به این منظور که در حدّ این برنامه برداشت های معقول در پیشبرد و توسعه صحیح این ورزش که یکی از خواست های اصلی گروه صعودهای زمستانی است به عمل آید. من در وضع فعلی دیگر نمیتوانم چیزی به این خطهای کج و معوج اضافه کنم تنها افراد شرکت کننده در این برنامه را معرفی می‏کنم و از آقای صفر نقوی که در تمام مدّت اجرای برنامه با ما همگام بود و زحمات صمیمانه ‏ای را متحمّل می‏شد سپاس و تشکر دارم

افراد شرکت کننده از شش سازمان کوهنوردی بشرح زیر:

1-    آقای فریدون نجاح (مربّی فدراسیون کوهنوردی)

2-    آقای جلیل انفرادی

3-    آقای محسن عبدلی

4-    خاچیک ماردیروسیان

5-    آقای جمشید عبدالهی

6-    آقای علیرضا امان

7-    آقای محمّد شاه‏پسندی

و این افراد بودند که تنها در پرتو همگامی و صمیمیت توانستند موفق به انجام کاری شوند که حتّی فکر آن برای بعضی خالی از تعجب و شگفتی نبود و این چیزی است که ما همه کوهنوردان را به آن دعوت می‏کنیم و بعنوان پیام خود در اینجا بر کاغذ نقش کردیم و به آن اضافه می‏کنیم که:

بچه‏ های کوچک ما هم می‏توانند کارهای بزرگ انجام دهند

گروه صعودهای زمستانی

سرپرست برنامه تخت‏ سلیمان

بهمن شهوندی

21/11/47