این منطقه یکی از چهار رشته اصلی کوه‌های ایران که همانطور که در نقشه رو به رو نمایش داده شده‌است، در امتداد قطر شمال غربی به جنوب شرقی از جنوب استان آذربایجان شرقی شروع شده و تا دامنه‌های باختری کوه بزمان ادامه می‌یابد و در آن‌جا به رشته‌کوه‌های شرقی ایران می‌پیوندد. طول رشته‌کوه‌های مرکزی ایران حدود 1460 کیلومتر است و عرض آن به طور متوسط 80 کیلومتر می‌باشد که در بعضی مناطق گاه به 430 کیلومتر (استان کرمان) افزایش می‌یابد و در برخی نواحی به 35 کیلومتر کاهش می‌یابند و در مجموع پهنه‌ایی به وسعت 143000 کیلومتر مربع را زیر پوشش قرار داده‌است.

انطباق این رشته با قطر بزرگ ایران و عدم دریافت رطوبت کافی و خشکی کوهستان‌های آن از جمله ویژگی‌های بارز این منطقه است که سبب شده‌است جز دو سه رود نسبتا مهم هلیل‌رود، مزدقانچای و رود شور رودخانه درخور توجه دیگری در منطقه نباشد. رشته کوه‌های مرکزی ایران مرکب است از کوهستان‌های آق داق (جنوب زنجان)، کوه‌های قورقاق (باختر قیدار)، کوهستان گوی قزای (شمال غربی آوج)، رشته کوه‌های خرقان (ساوه، قزوین، همدان)، رشته مزدقان چای (ساوه)، کوهستان تفرش، کوهستان اردهال (قم و کاشان)، کرکس (کاشان و نظنز)، کوهستان تخت چنار (اردستان)، کوهستان مارشنان (اصفهان و نائین)،  کوهستان‌های ندوشن، هابانه و دوربید (اردکان)، کوهستان شیرکوه (یزد و ابرکوه)، کوهستان بافق، کوهستان کوه بنان (زرند)، کوهستان پورکان (رفسنجان و شهر بابک)، رشته کوه‌های گردو (زرند و رفسنجان)، کوهستان پلوار (کرمان)، کوهستان لاله زار (بافت، بردسیر و رفسنجان)، کوهستان هزار (بم، بردسیر و سبزواران)، کوهستان جوپار (کرمان و بردسیر)، کوهستان بهرآسمان (سبزواران)، کوهستان جبال بارز (سبزواران و بم) که بلندترین آن‌ها کوه هزار به ارتفاع 4465 متر است که در 18 کیلومتری جنوب غربی راین واقع شده‌است و بعد از کوه شاه از کوهستان لاله‌زار به ارتفاع 4351 متر در 27 کیلومتری شمال شرقی بافت و پلوار با ارتفاع 4230 در 17 کیلومتری شمال شرقی ماهان می‌باشند.

بلندترین بخش فلات مرکزی ایران در استان کرمان قرار دارد و کوهستان‌های استان یزد و کاشان نظنز در رده‌های بعدی قرار می‌گیرند. میزان بارندگی سالانه این منطقه در نواحی شمالی (استان زنجان) 300 تا 500 میلیمتر، در شهرستان‌های ساوه و قم 100 تا 200 میلیمتر و در بخش‌های شرقی کوهستان کرکس 100 تا 300 و در بخش‌های غربی آن 300 تا 400 میلمتر و در سایر نواحی 100 تا 300 میلیمتر است. میانین دمای سالانه آن در اطراف زنجان و قزوین 5 تا 15 درجه سانتیگراد، در اطراف قم 15 تا 20 درجه و در اطراف کاشان، نظنز، یزد و کرمامن 5 تا 15 درجه و در اطراف جیرفت و کهنوج بیش از 25 در جه سانتیگراد می‌باشد.

از نظر زلزله خیزی، بخش‌های جنوبی زنجان نیم زیان، بخش‌های غربی زنجان پر زیان، بخش‌های جنوبی قزوین و اطراف ساوه پرزیان، جنوب قم نیم زیان، کوهستان کرکس پر زیان تا نیم زیان، غرب اردستان پر زیان، اطراف نائین و باختر عقدا پر زیان، کوهستان شیرکوه پر زیان، جنوب انار نیم زیان، شمال شهر بابک پر زیان، جنوب رفسنجان پر زیان، شمال و شرق رفسنجان کم زیان و نیم زیا، کوهستان جوپار و هزار و کوهبنان، بهر آسمان و جبال بارز پر زیان محسوب می‌شوند.

منابع

عباس جعفری. گیتاشناسی ایران جلد اول، کوه ها و کوه نامه ایران. تهران: گیتاشناسی، 1384.

علی مقیم. کوهنوردی در ایران. تهران: روزنه، 1385.